Հրաշք լիներ

Հրաշք լիներ, կրկնվեր
Այն հրաշքը իրական,
Առուն ստվերս տաներ
Ջաղացպանի աղջկան:

Գար խափաներ, խաթարեր
Իմ ջաղացը մանկական,
Նրա հետ սերս տաներ
Ջաղացպանի աղջկան:

Պահեր, գրկի մեջ պահեր
Կարմիր աստղերը ձկան,
Կարմիր արևս տաներ
Ջաղացպանի աղջկան:

Ա՜խ, ձեն ու ձուն չհաներ
Իմ ցավերի լուռ վկան,
Այրող ցավերս տաներ
Ջաղացպանի աղջկան:

Ինչ ասեի, կատարեր,
Առներ սերս գեղջկական
Մի անգամ ևս տաներ
Ջաղացպանի աղջկան:

Հրաշք լիներ կրկնվեր
Այն հրաշքը իրական։

Вигвам / Северная Америка

Это шалаш на каркасе, а покрывается он циновкой, корой или ветками и чаще всего имеет куполообразную форму. Чаще всего он небольшой, но в самых больших могли проживать 25—30 человек. Сейчас вигвамы в основном используются как обрядовые помещения.

Иглу / эскимосы

Еще одно узнаваемое изображение — ледяные дома эскимосов, которые называются иглу. Живут эскимосы на территории от Гренландии до Аляски и восточного края Чукотки. Строят иглу из уплотненных ветром снежных или ледяных блоков, высота сооружения — 3–4 м.

Вход может быть устроен в полу, к входу прорывается коридор — так делают, если снег глубокий. Если же снег неглубокий, вход устраивают в стене, а к ней пристраивают дополнительный коридор снаружи из блоков.

Когда вход расположен ниже уровня пола, легче происходит обмен между потоками углекислого газа и кислорода, при этом теплый воздух не покидает помещения. Свет проникает либо прямо сквозь стены, либо через окна из тюленьих кишок и льда. Внутри помещение обычно застилается шкурами.

Шатер / Сахара

Здесь можно заметить множество укрепляющих палок внутри. Шатер африканских бедуинов, который также иногда называют фелидж, — это, по сути, покрывало из верблюжьей или козьей шерсти, раскинутое поверх шестов. По количеству этих шестов определяют богатство бедуина, максимальное число таких подпорок — 18.

С помощью полога его делят на две части, одну отводят женщинам, вторую занимают мужчины. Внутри шатер устилают циновками. Несмотря на кажущуюся простоту конструкции, на ее сборку уходит два-три часа. Днем шатер полностью открыт: покрывала поднимают наверх, ночью импровизированный дом закрыт, у него нет ни одного просвета — только так можно защититься от холода и ветров, которые приходят в пустыню с наступлением темноты.

Минка / Япония

Еще одно жилье-трансформер — традиционная японская минка. Такой дом был жильем крестьян, ремесленников и торговцев, сейчас подобные хижины, как правило, встречаются в сельской местности.

В разных районах у минки свои особенности, но есть и общие правила, в частности использование прямоугольной рамочной конструкции из несущих столбов и перекладин. При строительстве таких домов используют дешевые и доступные материалы, они часто сделаны из дерева, бамбука, травы, соломы и глины.

Вместо стен — подвижные панели из картона, они позволяют «играть» с планировками.

Пол земляной, с деревянным настилом, на нем же спят и едят.

Пальясо / Испания

Это уже более основательное сооружение. Испанские дома пальясо делают из камня, их высота — 4–5 м, диаметр — от 10 до 20 м. Сам дом круглый или овальный, крыша — коническая, сделана из деревянного каркаса, обшитого соломой.

Окон может не быть вообще или же сделано одно, чисто символическое.

Такой вид жилья особенно популярен в округе Сьерра-де-лос-Анкарес. В качестве постоянных мест для проживания пальясо использовались до 1970-х годов.

Сакля / Кавказ

Еще один каменный дом — сакля, такие сооружения используют жители Кавказа. Самые первые сакли были однокомнатными и без окон, пол был земляной, посреди помещения — очаг, дым выходил через крышу.

Сейчас сакли устроены более комфортно. Часто такие дома примыкают вплотную один к другому в виде террас, это как раз связано с особенностями горной местности.

Крыша нижестоящего здания становится полом или двором вышестоящего.

Нередко сакли делают многоэтажными: оно могли представлять собой целые крепости с многочисленными бойницами.

Изба/Россия

Эти дома собираются из бревен — это то, что называется срубом. Изначально изба была частично подземной: часть сруба находилась под землей, часть — над.

Срубы можно было разбирать и собирать повторно на другом месте.

Внутри обязательно выкладывается печь. Привычная нам труба на крыше появилась не сразу: сначала дома топились «по-черному», дым из них стали выводить позже.

Հարգելի՛ պարոն Հարությունյան.

Ձեզ դիմում են «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի քոլեջի երկրորդ կուրսի ուսանողները, ովքեր պատրաստ են պաշտպանել սեփական իրավունքները, որոնք, ցավոք, նախարարությունը ոտնահարում է։

Մենք ՀՀ քաղաքացիներ ենք, և ակնկալում ենք, որ նախքան այն հարցի մասին որոշում կայացնելը, որը սերտորեն կապված է մեզ և մեր կրթությանը, հաշվի նստեք մեր

կարծիքի հետ, կամ առնվազն հասկանալի և հիմնավոր բացատրեք, թե ինչու եք այս կամ այն որոշումն ընդունում։

Մենք արդեն փոքր երեխաներ չենք և հասկանում ենք ու ի վիճակի ենք տեսնելու, թե ինչ կպատահի, եթե կրթահամալիրը վերափոխվի պպետական հիմնադրամի, և վստահորեն կարող ենք ասել, որ դա կլինի ի շահ մեզ, մեր կրթօջախի և մեր երկրին։

Դուք նախարար եք և քաղաքական գործիչ, և շատ լավ գիտեք, որ ցանկացած հարցի մերժում պետք է արդարացի և հիմնավոր պարզաբանում ունենա։

Բացի այդ, մենք մտավախություն ունենք, որ եթե փոխվի կրթահամալիրի հիմնադիր տնօրենը, կարող է փոխվել նաև մեր հեղինակային կրթական ծրագիրը, որը մենք և մեր ընտանիքներն ընտրել ենք և հանուն որի եկել ենք «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում սովորելու։

Ուստի ակնկալում ենք արդարացի, պարզաբանված պատասխան կրթահամալիրը ՊՈԱԿ-ից հիմնադրամ դարձնելու վերաբերյալ, որը հիմնավորված կլինի նաև օրենքով։

Նելլի Միսկարյան

Աբգարյան Անահիտ

Հարությունյան Քնար

Մարիամ Շախվերդյան

Էլմիրա Բասմաջյան

Այսօր երբ արթնացա գաղափար անգամ չունեի, որ ունենալու եմ նման արկածային ու հետաքրքիր օր։ Ճամփորդելու էինք դեպի Թռչկանի ջրվեժ, որը հայտնի է իր գեղատեսիլ ու չնաշխարհիկ տեսքով։

Ճանապարհը երկար էր, հոգնեցուցիչ, բայց խաղերն ու զրույցները զբաղեցրեցին։ Երկար տանջալից ճանապարհից հետո հասանք Չիչխան գյուղ, որտեղից էլ շարժվեցինք դեպի ջրվեժ։

Մտքիս ծայրով անգամ չէր անցնում, որ հետագա ճանապարհը պետք է շարունակվի բեռնատարով։ Ես ինքս լսելուց շոկի մեջ էի, բայց կխաբեմ եթե ասեմ, որ հավես չի անցել։ Գժական ճանապարհ էր… Կարելի է ասել բոլորը վախեցած էին , բացի ինձնից))) Ես ուղղակի վայելում էի ասես ազատության այդ ակնթարթը ու գոռում ինչքան ուժ ունեի (իհարկե ոչ վախից)։ Գոռոցներով, ճիչերով հասանք ջրվեժ, հավանաբար ջրվեժն ինքն էլ մեր ձայները լսելուց վախեցավ։

• 

Ջրվեժին ավելի մոտենալու համար հարկավոր էր անցնել գետը, որը խելացի մարդիկ անցան ոտաբոբիկ (ինձնից ձեզ խորհուրդ չանեք նման բան, ձեզ հետ ավել բոթաս բերեք, որովհետև ես անցա բոթասներով ու մի քանի անգամ փորձեցի չորացնել)։

Թրջվելուց ու գետի սառնությունը զգալուց հետո հասանք մի փոքրիկ տաղավարի, որտեղ էլ կանգ առանք հանգստանալու ու սնվելու համար։ Ի դեպ մեզ հետ էին նաև «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի 9-րդ դասարանցիները։

Սնվելուց հետո արդեն շարժվեցինք դեպի Թռչկանի ջրվեժ, որի ճանապարհը ևս բարդ ու անանցանելի էր, բայց հաշվի առնելով որ սովորում ենք Սեբաստացիում, մեզ համար չկան փակ ու անանցանելի դռներ։

Հետ դարձին ես արդեն ուժասպառ էի եղել, և բեռնատարում լուռ ականջակալներով էի գնում, նուընպես վայելելու տարբերակ էր։))

Շատ անմոռանալի և արկածներով լի օր ունեցա։ Անգամ բառեր չեմ գտնում տպավորություններս փոխանցելու համար։ Սեպտեմբերի մեկ, որը երբեք չի մոռացվի)))

Մայիսյան Հայաստան

Ավարայրի ճակատամարտ «Վարդանանք», գոբելեն  (1983 թ., գործ` Գրիգոր Խանջյանի, Մայր աթոռ Սբ Էջմիածին) Ավարայրի ճակատամարտը պատկերող ձեռագրեր (1482 թ., Շարակնոց)  Ավարայրի ճակատամարտը կանխորոշել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ 450–451 թթ-ին հայ ժողովրդի մղած ազգային-ազատագրական պայքարի ելքը: Այն հայ ժողովրդի հանուն հավատքի մղած առաջին ճակատամարտն է:   Ավարայրի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 451 թ-ի մայիսի 26-ին Վասպուրականի Արտազ գավառում՝ Տղմուտ գետի ափին՝ Ավարայրի դաշտում՝ Ավարայր գյուղի մոտ:  Պարսկական զորքը (80–90 հզ. զինվոր, 13 մարտական փիղ) Մուշկան Նիսալավուրտի գլխավորությամբ անցել էր Հեր և Զարևանդ գավառներն ու շարժվում էր դեպի երկրի խորքը: Նրանց խնդիրը հայերի ապստամբությունը  ճնշելն էր, հայոց դավանափոխության և ներքին ինքնավարության ոչնչացման ծրագիրն իրականացնելը: Ապստամբության առաջնորդ Վարդան Մամիկոնյանը հայկական կանոնավոր զորքը և աշխարհազորը (մոտ 66 հզ. մարդ) կենտրոնացրել էր Արտազ գավառի հարավում, իսկ պարսիկները բանակել էին Տղմուտ գետի աջ ափին: Մայիսի 25-ին հայկական բանակը դիրքավորվել էր հակառակորդի ճամբարի դիմաց:  Մայիսի 26-ի վաղ առավոտյան Ավարայրի դաշտում հակառակորդներն ընդունել են մարտական դրություն. սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը բանակի աջ թևը հանձնել է Խորեն Խորխոռունուն, ձախը՝ Թաթուլ Վանանդեցուն, կենտրոնը՝ Ներշապուհ Արծրունուն, պահեստազորը՝ Արշավիր Կամսարականին ու Համազասպ Մամիկոնյանին: Ճակատամարտից առաջ Վարդան Մամիկոնյանը, Հովսեփ Ա Հողոցմեցի կաթողիկոսը և Ղևոնդ Երեցը քաջաբար մարտնչելու կոչ են արել: Ճակատամարտն սկսվել է նետաձգությամբ, նիզականետությամբ և փոխադարձ գրոհով: Հասնելով գետին` պարսիկները սպասել են, իսկ հայերն անցել են գետն ու ամբողջ ճակատով մարտի բռնվել: Հայոց այրուձին թևերից մխրճվել է թշնամու մարտակարգի մեջ:  Պարսից բանակի ձախ թևն ու կենտրոնը նահանջել են, սակայն աջ թևն ընկճել է Թաթուլ Վանանդեցու զորամասին: Սպարապետը պահեստազորի մի մասը՝ Արշավիր Կամսարականի գլխավորությամբ, նետել է կենտրոն՝ այնտեղ ճնշումն ուժեղացնելու համար, մնացած մասով օգնության է շտապել ընկրկող ձախ թևին և հետ շպրտել թշնամուն: Զարգացնելով գրոհը՝ Վարդան Մամիկոնյանը շրջանցել է պարսիկների կենտրոնական զորամասերը, կռվի բռնվել նրանց պահեստազորի հետ և խուճապի մատնել: Սակայն հակառակորդի պահեստազորը՝ «Մատյան գունդը», և նահանջող աջ թևը վերադասավորվել և շրջապատել են իրենց թիկունք թափանցած հայկական հեծելագունդը:  Անհավասար մարտում զոհվել է նաև Վարդան Մամիկոնյանը:  Հայկական զորքերը, կատարելով իրենց մարտական առաջադրանքը, երեկոյան քաշվել են Տղմուտի ձախ ափը, ապա նահանջել երկրի խորքը: Ճակատամարտում զոհվել են 1036 հայ և 3544 պարսիկ: Պարսից արքունիքը, տեսնելով հայերի հերոսական կամքը, ստիպված էր Հայաստանից հետ կանչել իր զորքերը: Ավարայրի ճակատամարտում զոհված մարտիկները դասվել են Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու տոնելի սրբերի շարքը և կոչվում են Սուրբ Վարդանանք: Նրանց հիշատակը նշվում է ամեն տարի փետրվար-մարտ ամիսներին՝ Բուն բարեկենդանին նախորդող հինգշաբթի օրը: Ավարայրի ճակատամարտն արտացոլվել է հայ գրականության մեջ՝ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանք» պատմավեպում, և կերպարվեստում՝ Գրիգոր Խանջյանի «Վարդանանք» գոբելենում:  Տես նաև Վարդան Մամիկոնյան:    «Վարդանանց պատերազմը հայ ժողովրդի կենաց հարատևության արտոնաթուղթը կնքեց»: Դերենիկ Դեմիրճյան    Ավարայրի ճակատամարտում հայոց նշանաբանն էր`  «Չգիտակցված մահը մահ է, գիտակցված մահը՝ անմահություն»:

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

• Լայն իմաստով ի՞նչ է պետության համար անվտանգությունը։

Անվտանգությունը պետության բոլոր բնակիչների համար անվտանգ գործունեության, կյանքի պայմաններ ապահովելն է։

• Ի՞նչ նկատի առնվելով է կառուցվում պետության ազգային անվտանգությունը։

Աշխարհաքաղաքական գործոնների հիման վրա, որոնք անդրադառնում են պետությանը, ինչպես նաև՝ պետությանը սպառնացող ներքին և արտաքին վտանգների։

• Ինչպիսի՞ բնութագրիչներ է ընդգրկում <<Ազգային անվտանգություն>> հասկացողությունը։

<<Ազգային անվտանգություն>> հասկացողությունը ընդգրկում է արտաքին և ներքին վտանգներից պետության տարածքային անձեռնմխելիությունը, պետության ներքին գործերին արտաքին ուժերի չմիջամտումը ապահովելու երաշխիքը, հավանական և անսպասելի վտանգներից ու  բնակչությանը սպառնացող բուն վտանգների կանխարգելումը։

• Ի՞նչ է նշանակում <<պետության հետապնդած նպատակներ>> եզրույթը, ինչպիսի՞ գործոններ են հաշվի առնվում դրանց կարևորության և իրագործման կարողությունները կառուցելիս։

Պետությունը ինքն է որոշում իր հետապնդած նպատակների կարևորությունը, ելնելով իր ահրաժեշտություններիից։

• Ի զորու՞ է պետությունը իրականացնել իր առջև դրած բոլոր նպատակները և եթե ոչ, ապա որո՞նք է պետությունը ընտրում՝ առաջնային իրագործման համար։

 

• Ինչի՞ն են հանգեցնում միջազգային ասպարեզում տարբեր երկրների առջև նպատակների բախումները։

Միջազգային ասպարեզում տարբեր երկրների առջև նպատակների բախումները վատագույն դեպքում  հանգեցնում են պատերազմների, երբեմն պատժամիջոցների կիրառման կամ սահմանափակումների։

• Ըստ ձեզ, հնարավո՞ր է խուսափել պետությունների միջև առկա խնդիրների լուծման համար ուժի կիրառումից։ Պետությունների միջև առկա խնդիրների ինչպիսի՞ խաղաղ լուծումներ կառաջարկեք դուք։
• Միջպետական խնդիրների լուծման գործում, ի՞նչ դեր ունի ՄԱԿ-ը

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ կանոնադրության միջազգային անվտանգության պատասխանատվությունը դրված է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վրա: Այսպիսով՝ ՄԱԿ-ը կարող է միջամտել միջպետական հարցերին, մասնակցություն ունենալ դրանց լուծմանը։

• ՀՀ-ն ազգային անվտանգությունը, ինչպիսի՞ ռազմավարություն ունի <<խաղաղության և միջազգային անվտանգության>> ոլորտում։

Այն ելնում է անհատի, պետության, հասարակության անվտանգության ապահովման, կայուն զարգացման շահերից։

3. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցին․ Ըստ ձեզ, հնարավոր է աշխարհի բոլոր պետությունների համար վերափոխվի <<ազգային անվտանգություն>> եզրույթը, <<միջազգային անվտանգություն>> եզրույթով, եթե այո, ապա ի՞նչ ճանապարհներով։

Հայոց լեզու, գրականություն 

• Использование предлогов:

1. У? Около? Вокруг? После? С? С … до? От … до? Вместо? Для? Из? Из-за? Без?
1. У Александра (Александр) есть друг.
2. Магазин находится около аптеки.(аптека).
3. Вокруг дома  (дом)  нет цветов (цветы).

4.  После (лекция)лекции мы идём домой.

5. С утра до вечера шёл сильный дождь. (утро) (вечер) .
6.Вместо экскурсии я поеду на концерт.(экскурсия) .
7. Я купила книгу для подруги. (подруга).
8. Откуда вы идёте? Я иду из церква, она с работы.
9. Из-за тебя я  (ты) я опоздал на автобус.
10.Без денег  (деньги) невозможно жить.
11. От Таллина до Тарту 2 часа езды на поезде.

2. Без? Около? Вокруг? Из? До? От? С? Из-за? У? Для? Вместо?
1. Я перевожу текст из словаря.
2. Чай без сахара невкусный.
3. Машина остановилась около дома.
4. Дети бегали вокруг стола.
5. Эти спортсмены приехали из России, Германии, Финляндии, Украини, Кореи, Беларуси.
6. Люди выходят из театра.
7. От Москвы до Санкт-Петербурга 649 километров.
8. С утра до вечера мы работали в библиотеке.
9. Из-за болезни профессора лекции не было.
10. Отпуск нужен для успешной работы.
11. У этой женщины красивый голос.
12. Вместо лекции будет экскурсия по музею.
13. Стол стоит около окна.

Домашняя работа

• Напишите сочинение, выбрав одну из, по-вашему, важнейших глобальных проблем современного мира.