- Գրիր ի հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Սեղանի, թռչնի, կատվի, տղայի, ծառի։
- Գրիր ու հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Նռնենու, այգու, կաղնու, ոսկու, մարդու։
- Գրիր վա հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Ամառվա, ցերեկվա, ձմեռվա, այսօրվա, երեկվա։
- Գրիր ոջ հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Քրոջ, աներոջ, հորաքրոջ, կնոջ, սկեսրոջ։
- Գրիր ց հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Մերոնց, ձերոնց, Վարդանանց, Մերիենց, Արթուրենց։
- Գրիր ա ներքին հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Տան, բարիության, նրբության, գժության, քննության։
- Գրիր ո ներքին հոլովման ենթարկվող հինգ բառ․ Մոր, հոր, եղբոր, հորեղբոր, մորեղբոր։
Առաջադրանք
Շարունակե՛ք երկխոսությունը կես էջի չափով:
Բոլորը ուշադրությամբ դիտում էին լողացող մարմինը, որը ալիքների վրա տատանվում էր 3 մղոն հեռավորության վրա:
-Ի՞նչ կարող է լինել,- ասաց նավաստիներից մեկը…
Խոհարարն ասաց․
-Կարծում եմ, ինչ-որ վնասված կենդանի է։
— Միգուցե մոտենանք նրան՞,-ասաց նավաստին։
-Ոչ, եկեք շարունակենք մեր ճանապարհը, — ասաց խոհարարը։
-Ես ոչ մի վտանգ չեմ տեսնում, — շարունակեց խոհարաը։
Чехов А.П.
ЖИЗНЬ ПРЕКРАСНА!
(ПОКУШАЮЩИМСЯ НА САМОУБИЙСТВО)
Жизнь пренеприятная штука, но сделать ее прекрасной очень нетрудно. Для этого недостаточно выиграть 200 000, получить Белого Орла, жениться на хорошенькой, прослыть благонамеренным — все эти блага тленны и поддаются привычке. Для того, чтобы ощущать в себе счастье без перерыва, даже в минуты скорби и печали, нужно: а) уметь довольствоваться настоящим и б) радоваться сознанию, что «могло бы быть и хуже». А это нетрудно:
Когда у тебя в кармане загораются спички, то радуйся и благодари небо, что у тебя в кармане не пороховой погреб.
Когда к тебе на дачу приезжают бедные родственники, то не бледней, а торжествуя восклицай: «Хорошо, что это не городовые!»
Когда в твой палец попадает заноза, радуйся: «Хорошо, что не в глаз!»
Если твоя жена или свояченица играет гаммы, то не выходи из себя, а не находи себе места от радости, что ты слушаешь игру, а не вой шакалов или кошачий концерт.
Радуйся, что ты не лошадь конножелезки, не коховская «запятая», не трихина, не свинья, не осел, не медведь, которого водят цыгане, не клоп… Радуйся, что ты не хромой, не слепой, не глухой, не немой, не холерный… Радуйся, что в данную минуту ты не сидишь на скамье подсудимых, не видишь пред собой кредитора и не беседуешь о гонораре с Турбой.
Если ты живешь в не столь отдаленных местах, то разве нельзя быть счастливым от мысли, что тебя не угораздило попасть в столь отдаленные?
Если у тебя болит один зуб, то ликуй, что у тебя болят не все зубы.
Радуйся, что ты имеешь возможность не читать «Гражданина», не сидеть на ассенизационной бочке, не быть женатым сразу на трех…
Когда ведут тебя в участок, то прыгай от восторга, что тебя ведут не в геенну огненную.
Если тебя секут березой, то дрыгай ногами и восклицай: «Как я счастлив, что меня секут не крапивой!»
Если жена тебе изменила, то радуйся, что она изменила тебе, а не отечеству.
И так далее… Последуй, человече, моему совету, и жизнь твоя будет состоять из сплошного ликования.
25— 29 ноября
Напишите сочинение по теме «Чего надо добиваться в жизни. Мои победы. Планы на будущее».
Обсуждение текста
Упражнение
Выполните упражнение, раскрыв скобки.
1. Больному нельзя (вставать – встать). 2. Нельзя (выходить – выйти) из
автобуса не на остановке. 3. Нельзя (давать – дать) маленьким детям спички.
4. За несколько месяцев нельзя хорошо (изучать – изучить) иностранный язык.
5. Студенты все ушли, и теперь нельзя им (сообщать – сообщить) об
изменении расписания на завтра. 6. Из-за шума нельзя (слышать – услышать)
звонок телефона. 7. Эту задачу нельзя (решать – решить): она не имеет решения.
8. Эта книга вышла давно, и сейчас ее нельзя (находить – найти) в магазине. 9. В
комнате темно, и письмо (читать – прочитать) нельзя.
Упражнение
Выполните упражнение, употребив инфинитив
нужного вида.
1. Студенты не должны (опаздывать – опоздать) на лекции. 2. Вы не
должны (забывать – забыть) о друзьях. 3. Вы не должны (переводить –
перевести) этот текст. 4. Мальчик не должен (брать – взять) без разрешения
книги отца. 5. Ваша сестра уже здорова, она не должна (принимать – принять)
лекарства. 6. Не нужно (говорить – сказать) отцу об этом. 7. Не нужно (включать
– включить) телевизор. 8. Не нужно (показывать – показать) это письмо матери.
9. В аудитории не надо (курить – покурить). 10. Не надо (обижаться – обидеться)
на его слова. 11. Эту книгу не нужно (покупать – купить).
_________________________________________________-
Императив: советы, требования, приказы, пожелания, просьбы.
Упражнение 91. Перепишите предложения, вставляя глаголы НСВ или
глаголы СВ в императиве.
а) 1. (Пишите – напишите) вашей сестре чаще! 2. Принимайте –
примите) это лекарство каждое утро. 3. (Пейте – выпейте) молоко каждый вечер!
4. (Приносите – принесите) на все уроки английского языка словарь.
5. (Ложитесь – лягте) каждый вечер спать не позднее одиннадцати часов.
б) 1. (Звоните – позвоните) мне сегодня вечером. 2. Вера, посуда грязная,
(мой – вымой) ее. 3. (Пейте – выпейте) еще чашку чая. 4. (Покупайте – купите)
эту книгу, она очень интересная. 5. (Помогайте – помогите) мне перевести этот
текст. 6. Сегодня будет интересная передача. Обязательно (включайте –
включите) телевизор.
в) 1. Саша, (выключай – выключи) телевизор, когда садишься заниматься!
2. Оля, (мой – вымой) руки: посмотри, какие они у тебя грязные. 3. Олег,
(выключай – выключи), пожалуйста, телевизор: он мешает тебе заниматься.
4. Ты не знаешь это слово? Тогда (находи – найди) его в словаре. 5. (Давайте –
дайте) мне, пожалуйста, ручку: я забыл свою дома. 6. Дождь кончился,
(открывайте – откройте) окно. 7. (Звоните – позвоните) мне чаще. 8. (Делайте –
сделайте) гимнастику каждое утро.
Упражнение
Прочитайте предложения, вставляя глаголы НСВ
или глаголы СВ в императиве.
1. (Писать – написать) родителям письма хотя бы раз в месяц. 2. Будьте добры скажите, который час. 3. Всегда переходите улицу
на зеленый свет! 4. Мы вас слушаем, ответите на вопрос! 5. Познакомите меня с вашим другом! 6. Расскажите мне подробно, о чем говорится в этом тексте. 7. Почему вы перестали читать?прочитайте! 8. Виктор сейчас дома, позвоните ему! 9. (Говорите – сказать) громче, он плохо слышит. 10. Вставайте завтра пораньше, и ты успеешь сделать всё. 11. Пожалуйста, передай мне нож.
Упражнение
Выполните упражнение по образцу.
Образец: – Пора вставать! – Вставайте!
1. Пора ложиться спать. — Ложитесь спать!2. Пора будить Сашу.-Будите Сашу! 3. Читальный зал закрывается, пора сдавать книги.-Сдавайте книги! 4. Пора садиться за уроки.- Садитесь за уроки! 5. Мы опаздываем в театр, пора одеваться.-одевайтесь! 6. До отхода поезда осталось мало времени. Пора вызывать такси.-Вызывайте такси ! 7. Уже 2 часа. Пора обедать.- Обедайте!
Упражнение
. Прочитайте предложения, вставляя глаголы НСВ
или глаголы СВ в императиве.
1. Не (забывать – забыть) словарь, он завтра мне будет нужен. 2. До
свидания, не забывайте нас, ждем писем. 3. Смотри, не
потеряй эту книгу, она чужая. 4. Не давай ребенку мороженое, у него
болит горло. 5. Смотри, не закрой случайно дверь на ключ, я не
смогу войти. 6. Не выключай телевизор, я хочу посмотреть
концерт. 7. Не подходи близко к этой собаке, она очень злая.
8. Уже поздно, не опоздай на самолет, собирай вещи. 9. Не
рассказывай об этом матери, она расстроится.
Աշոտ Ա Մեծ
Աշոտ Ա (820 — 890, Գուգարք, Հայաստան), Բագրատունիների թագավորության հիմնադիր, հայոց առաջին Բագրատունի թագավորը (885-890 թթ.)։ Իշխանաց իշխան Սմբատ Խոստովանողի և Հռիփսիմե իշխանուհու որդին է, ունեցել է 4 եղբայր՝ Սմբատ, Շապուհ, Մուշեղ, Աբաս և երկու քույր։ Ամուսնացել է Կատրանիդեի հետ և ունեցել է 7 զավակ։ Նա անմիջականորեն իշխում էր իր պապի՝ հայոց իշխան Աշոտ Մսակերի կալվածքների հյուսիսում (Այրարատ), իսկ հարավը՝ Տարոնը, բաժին էր ընկել հորեղբոր որդիներին՝ Աշոտին ու Դավիթ Արքայիկին։
Սպարապետ և իշխանաց իշխան
855 թվականի համահայկական ապստամբությունից հետո փոխարինել է Հայոց սպարապետ Սմբատ Ը Խոստովանողին։ 855 թվականի ամռանը Բուղան ետ կանչվեց. ամբողջ իշխանությունը կենտրոնացավ Աշոտ Բագրատունու ձեռքում, ով 862 թվականին խալիֆայությունից ստացել է Հայոց իշխանաց իշխանի տիտղոսը։ Նույն թվականին Աշոտ Ա սպարապետությունը հանձնել է եղբորը՝ Աբասին։ Աշոտի ձեռքում կենտրոնացավ երկրի վարչական, ռազմական և տնտեսական իշխանությունը, արաբական տիրապետությունը դարձավ ձևական։
869 թվականին Հայոց կաթողիկոս Զաքարիա Ձագեցու ջանքերով միասնական ժողով է հրավիրվում, որին մասնակցում են նշանավոր իշխանական տոհմերի ներկայացուցիչները։ Այդ ժողովում միահամուռ որոշում է կայացվում Աշոտ Բագրատունուն հռչակելու հայոց թագավոր։ Աշոտը ձախողեց Արմինիայի ոստիկանի դավադրությունը՝ վտարելով նրան Հայաստանից։ Վարպետորեն օգտվել է արաբա–բյուզանդական մրցակցությունից։ Վասիլ I կայսրը Աշոտից խնդրել է թագադրել իրեն իբրև հին թագադիր տոհմի ներկայացուցչի և դաշինք կնքել, իսկ Բյուզանդիայի Փոտ պատրիարքը, եկեղեցական միաբանության առաջարկ անելով, Աշոտին անվանել է «բարետոհմությամբ քաջահայտ, հզորագույն, բարձրագույն և վսեմագույն», սակայն 869 թվականի Շիրակավանի եկեղեցական ժողովը մերժում է պատրիարքի այդ առաջարկը, բայց միաժամանակ չի հրաժարվում ռազմաքաղաքական դաշինքից։
Հայոց թագավոր
Աշոտը ամրապնդել է երկրի միասնությունը, միջամտել իշխանական տների միջև ծագած դժգոհություններին, խնամիական կապեր հաստատել Բագրատունի, Արծրունի և Սյունյաց իշխանական տների միջև։ Իր եղբայր Աբասից հետո սպարապետ է կարգում որդուն՝ Շապուհին, իսկ մյուս որդին՝ Սմբատը, դառնում է հայոց թագավոր և շարունակում հոր գործը։ Երեք դուստրերից երկուսին կնության է տալիս Արծրունիներին. Սոֆյան ամուսնանում է Գրիգոր-Դերենիկի հետ և դառնում է Վասպուրականի գահերեց տիկին, իսկ մյուս դուստրն ամուսնանում է Վահան Արծրունու հետ։ Կրտսեր դուստրը՝ Մարիամը, ամուսնանում է Վասակ Գաբուրի հետ, դառնում Սյունիքի գահերեց տիկին։ Բարեկամական և դաշնակցական կապեր են հաստատվում ոչ միայն հայ ազդեցիկ իշխանների, այլև վրացիների ու աղվանների հետ։
870–ական թվականների կեսերին Արծրունյաց և մյուս իշխանները Հայոց կաթողիկոսի հետ միասին արաբական խալիֆից պահանջել էին ճանաչել Աշոտի թագավորությունը։ Հայերին սիրաշահելու, Բյուզանդիայից վանելու նպատակով խալիֆայությունը կատարել է նրանց պահանջը. Մութամիդ խալիֆան 885 թվականին թագ է ուղարկել Աշոտին։ Աշոտը ընդունել է նաև Վասիլ I կայսեր ուղարկած թագը՝ գտնելով միջազգային ճանաչում։
885 թվականի օգոստոսի 26-ին կաթողիկոս Գևորգ Գառնեցու կողմից Բագարան քաղաքում Աշոտն օծվում է հայոց թագավոր։ 885-890 թվականներին Աշոտ առաջինը ընդարձակում է երկրի տարածքները, իսկ վերջին շրջագայության ընթացքում՝ 890 թվականին, Կոստանդնուպոլսից վերադարձի ճանապարհին Աշոտ Ս-ը մահանում է։ Նրա մահից հետո գահն անցնում է նրա որդի Սմբատ Ա Բագրատունուն։ 887 թվականին Աշոտը թագադրել էր Արևելյան Վրաստանի առաջին թագավորին՝ Ատրներսեհ Դ Բագրատունուն (Բագրատիոնի, 887-923 թթ.)։
Աշոտը նաև կատարեց մի շարք բարեփոխումներ, վերականգնելով ու բարեփոխելով Արշակունիների ժամանակ գոյություն ունեցած պալատական համակարգը։ Մանր ազնվականներին հողեր նվիրեց, նրանց ավելի ևս կապելով արքունիքի հետ։
Առաջադրանքներ
1.Տեքստից դո′ւրս գրիր գոյականները:
Շուրջը անդորր ամայություն էր: Արծաթագույն սփռոցի նմավող ծովը փռված էր չորս կողմը, և լսվում էր միայն պղտոր ջրի ճողփյունը: Նավը շարժվում էր քամուն համընթաց: Ծովի երեսը պատել էր թանձր մառախուղը, որ հոգնեցնում էր մարդու հայացքը:
2.Գրի′ր հետևյալ բառերի հոգնակի թիվը.
Նավավար-նավարարներ, արծվաբույն-արծվաբներ, տպատառ-տպատառեր, ոտնաչափ-ոտնաչափեր, գյուղագիր-գյուղագիրեր, հորաքույր-հորաքույրեր, վիրաբույժ-վիրաբույժներ:
3.Կազմիր մի փոքրիկ տեքստ՝ օգտագործելով հետևյալ բառերն ու բառակապակցությունները:
Առավոտ, մռայլ երկինք, սարերի կատարներ, ոսկեշող արեգակ, անսպասելի քամի, թաքնվել, ամայի տարածություն, ուշ երեկո, երկար ճանապարհ, տաք վառարան:
Առավոտ էր։ Եկինքը մռայլ, սարերի կատրները ձնել էին։Ոսկեշող արեգակը թաքնվել էր ամպերի տակ ․ անսպասելի քամի սկսվեց։ Մոլորվել էի ամայի տարածության մեջ։Երկար ճանապարհից հետո վերջապես տուն հասա , և նստեցի վառարանի մոտ։
Արտանկար

Դառգետ գարեջրի գործարան
Այսօր մենք՝ աղջիկներով և ընկեր Արտակը , ուղևորվեցինք դեպի Դառգետ գարեջրի գործարան։
Այնտեղ մեզ պատմեցին գարեջրի ստացման մասին , իրենց լոգոի և անվան մասին։ Դառգետ նշանակում է հենց Դառը գետ, Լոգոն նման է հին Բաբելոնի քարտեզին։
Ընկեր Գևորգը ասաց , որ գարեջուրը թույլ ալկոհոլային խմիչք է, որը ստանում են գարու կամ այլ հացահատիկների հիման վրա՝ ածիկային քաղցուի սպիրտային խմորման եղանակով գարեջրի խմորիչների օգնությամբ։ Պատրաստման համար օգտագործում են ՝ ջուր, խմորիչ, գարու ածիկ, գայլուկ։

Նաև գարի համտեսեցի, այն շատ քաղցր էր։

Դրանից հետո մեզ հյուրասիրեցին գարեջուր , չնայած ես չվերցրի ,քանի որ չեմ սիրում։ Բայց նրա բույրը՜ , շաաաաատ անու հետ ուներ ,կարծես բնական հյութ լիներ։

Դե իհարկե առանց նկարվելու չէր լինի, նկարվեցինք հետո գնացինք պիտակավորման սարքի հետ ցանոթացանք,
որից հետո մեզ նվիրռցին մի քանի շիշ գարեջուր։
Ամեն ինչ շատ լավ էր , հրաշալի օր։
Առաջադրանքներ
1.Կազմեցե’ք հետևյալ բառերի հոգնակի թիվը.
թատերագիր- թաթերագիրներ, բազպան- բազպաններ, ռումբ-ռումբեր, զարդատուփ-զառդատուփեր, կուռ- կռներ, բեռնարկղ- բեռնարկղեր
2.Գրեցե’ք 3 անհոգնական գոյական:
շաքարավազ, աղ, ավազ, կանաչեղեն, ոսկեղեն
3.Տրված գոյականները նախադասության մեջ օգտագործե’ք որոշյալ և անորոշ առումներով.
արքա, սիրահար
4.Գրեցե’ք արտաքին և ներքին հոլովման պատկանող 5-ական բառ:
արտաքին- ամառվա, լեռան, ձկան, ձմռան, ամսվա
ներքին — մոր, հոր, եղբոր, լռության, խաղաղության
5.Տրված բառերը դասակարգե’ք ըստ արտաքին և ներքին հոլովումների.
շավիղ, ձյուն, վանահայր, Արամենք, նռնենի, տարի, խաղատուն, լռություն, անկողին, շնաձուկ
Արտաքին — շավղի, Արամենց, նռնենու, տարվա,, անկողնու, շնաձկան
Ներքին — ձյան, վանահոր, լռության, խաղատան
Հայկական ավանդական ընտանիք․
19-րդ դ. վերջին 20-րդ դ. սկզբին ավանդական հայ ընտանիքում տիրող ներքին կյանքը, վարքն ու բարքը դեռևս խարսխվում էին դարերի խորքից եկող նահապետական ավանդույթների վրա, որոնք էլ պայմանավորում էին ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի տեղն ու դերը ներընտանեկան կյանքում: Ընտանիքում խիստ կարևոր էր աշխատանքի բաժանումը՝ ըստ սեռի, տարիքի, կարգավիճակի, տնտեսության ճյուղերի և աշխատանքի բնույթի:
Դա հատկապես ակնառու դրսևորվել է նահապետական գերդաստանի նիստ ու կացում, որտեղ զբաղմունքները բաժանված են եղել. դրսի աշխատանքը տղամարդկանց, իսկ ներսինը՝ կանանց միջև: Նահապետական ընտանիքի ներքին աշխատանքների սեռա-տարիքային բաժանումը սովորութային իրավունքի չափանիշներով մեծապես նպաստում էր տվյալ ընտանեկան կառույցի հարատևմանը որոշակի սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում՝ հայտնի չափով ապահովելով գերդաստանի անդամների համերաշխ գոյակցությունն ինչպես միմյանց, այնպես էլ գյուղական համայնքի հետ հերաբերվելիս:
